Cumhuriyetimizin 101. Yılı
29 Ekim 2024 19:11 | LinkedIn Paylaşımı
Türkiye Cumhuriyetimizin ilk asrının ilk yılı kutlu olsun!
Eğer Cumhuriyetimize sahip çıkacaksak, eğer Atamızın yolundan gideceksek bunu sadece başkalarının yaptıklarıyla bahsederek ve paylaşarak değil, kendi yaptıklarımızla da gerçekleştirmemiz gerekiyor.
Nutuk’tan Cumhuriyet’in ilanına ait son hazırlık aşamasında yaşananları anlatan bir kesit paylaşıyorum. Öncesi ve sonrası merak edenleri Nutuk’u okumaya davet ediyorum. İnanın çok şey değişecek. Aradığınız o motivasyonu ve bilgi birikimini bulacaksınız. Geçmiş asrımıza ve bu asırda kaleme alınanlara bakmanız yeterli.
Nutuk'tan Cumhuriyetin İlanı Kesitleri
Parti Yönetim Kurulu Hazırlıkları
Parti Yönetim Kurulu da kesin bir Bakanlar Kurulu listesi hazırlayamadı...
Gece olmuştu. Çankaya’ya gitmek üzere Meclis binasını terk ederken koridorlarda beni beklemekte olan Kemalettin Sami ve Halit paşalara rastladım. Ali Fuat Paşa, Ankara’dan hareket ederken bunların Ankara’ya vardıklarını o günkü gazetede “bir uğurlama ve bir karşılama” başlığı altında okumuştum. Henüz kendileriyle görüşememiştim. Benimle görüşmek için geç vakte kadar orada beklediklerini anlayınca akşam yemeğine gelmelerini Milli Savunma Bakanı Kâzım Paşa’ya ve Fethi Bey’e de Çankaya’ya benimle beraber gelmelerini söyledim. Çankaya’ya gittiğim zaman, orada beni görmek üzere gelmiş Rize Milletvekili Fuat, Afyonkarahisar Milletvekili Ruşen Eşref beylere rastladım. Onları da yemeğe alıkoydum.
Karar Anı: "Yarın Cumhuriyet İlan Edeceğiz!"
Yemek sırasında, “Yarın cumhuriyet ilan edeceğiz!” dedim. Hazır bulunan arkadaşlar derhal düşünceme katıldılar. Yemeği bıraktık. O dakikadan başlayarak, hareket şekli hakkında kısa bir program belirledim ve arkadaşları görevlendirdim.
Belirlediğim program ve verdiğim talimatın uygulanışını göreceksiniz!
Efendiler, görüyorsunuz ki, cumhuriyet ilanına karar vermek için Ankara’da bulunan bütün arkadaşlarımı davete ve onlarla görüşmeye ve tartışmaya asla gerek ve gereksinim duymadım. Çünkü, onların zaten ve doğal olarak benimle bu konuda aynı düşüncede olduklarından kuşku duymuyordum. Oysa o sırada Ankara’da bulunmayan bazı kişiler, yetkileri olmadığı halde, kendilerine haber verilmeden, düşünce ve onayları alınmadan cumhuriyetin ilan edilmiş olmasını, gücenme ve ayrılma nedeni saydılar.
Kanun Tasarısının Hazırlanması
O gece birlikte bulunduğumuz arkadaşlar erkenden yanımdan ayrıldılar. Yalnız İsmet Paşa Çankaya'da konuktu. Onunla yalnız kaldıktan sonra bir kanun tasarısı taslağı hazırladık. Bu taslakta, 20 Ocak 1921 tarihli Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun devlet şeklini belirleyen maddelerini şu şekilde değiştirmiştim:
"Türkiye Devleti'nin hükümet şekli cumhuriyettir"
Birinci maddenin sonuna bu cümleyi ekledim. Üçüncü maddeyi şu yolda değiştirdim: "Türkiye Devleti Büyük Millet Meclisi tarafından yönetilir. Meclis, hükümetin bölündüğü yönetim dallarını bakanlar aracılığıyla yönetir."
Gençler için Fotoğraflarla Nutuk, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları